Linux Yeni Kullanıcı Oluşturma ve Silme

LINUX YENİ KULLANICI OLUŞTURMA VE SİLME

Linux çok kullanıcılı çok işlemli bir işletim sistemidir.  Dolayısıyla bir Linux bilgisayarda ya da Linux sunucuda birden fazla kullanıcı hesabı tanımlı olması olağan bir durumdur.  Biz de bu yazımızda Linux bir bilgisayar veya sunucuya kullanıcı ekleme ve silme işlemlerini anlatmaya çalışacağız.  Şunu da belirtelim, bu komutlar bütün Linux dağıtımları için geçerlidir. Yani dağıtımınız ne olursa olsun bu komutlarla kullanıcı oluşturma ve silme işlemleri yapabilirsiniz.

Kullanıcı Ekleme:

Bir Linux bilgisayara kullanıcı eklemek için gerekli komut useradd dir. useradd komutu parametre olarak oluşturulacak kullanıcı adını alır. Şöyle söyleyelim; diyelim ki hakan isminde bir kullanıcı oluşturmak istiyorsak komutumuz useradd hakan şeklinde olacaktır. Bu komut sadece kullanıcıyı oluşturur. Kullanıcıya parola atamak için passwd komutunu kullanırız. passwd komutu da parametre olarak kullanıcı adını alır. passwd hakan komutunu verdiğimizde bizden kullanıcıya ait parolayı iki defa girmemizi isteyecektir. Tabi bu komutlar root yetkisi ile çalışır. Eğer oturumu root olarak açmamışsak, komutların başına sudo eklememiz gerekecektir.

:~$ sudo useradd hakan
[sudo] password for eser:
:~$ sudo passwd hakan
Enter new UNIX password:
Retype new UNIX password:
passwd: password updated successfully

Gördüğünüz gibi hakan isminde bir kullanıcı ekledik.  Artık hakan kullanıcı adı ve belirlediğimiz parola ile oturum açabiliriz.

Oluşturulan kullanıcılar /etc/passwd dosyasında tutulurlar. İsterseniz kullanıcımızı oluşturduktan sonra /etc/passwd dosyamızı inceleyelim bakalım ne değişiklik olmuş. Bunun için komut satırına cat /etc/passwd komutunu veriyoruz.

:~$ cat /etc/passwd
root:x:0:0:root:/root:/bin/bash
daemon:x:1:1:daemon:/usr/sbin:/usr/sbin/nologin
bin:x:2:2:bin:/bin:/usr/sbin/nologin
sys:x:3:3:sys:/dev:/usr/sbin/nologin
sync:x:4:65534:sync:/bin:/bin/sync
games:x:5:60:games:/usr/games:/usr/sbin/nologin
man:x:6:12:man:/var/cache/man:/usr/sbin/nologin
lp:x:7:7:lp:/var/spool/lpd:/usr/sbin/nologin
mail:x:8:8:mail:/var/mail:/usr/sbin/nologin
news:x:9:9:news:/var/spool/news:/usr/sbin/nologin
uucp:x:10:10:uucp:/var/spool/uucp:/usr/sbin/nologin
proxy:x:13:13:proxy:/bin:/usr/sbin/nologin
www-data:x:33:33:www-data:/var/www:/usr/sbin/nologin
backup:x:34:34:backup:/var/backups:/usr/sbin/nologin
list:x:38:38:Mailing List Manager:/var/list:/usr/sbin/nologin
irc:x:39:39:ircd:/var/run/ircd:/usr/sbin/nologin
gnats:x:41:41:Gnats Bug-Reporting System (admin):/var/lib/gnats:/usr/sbin/nologin
nobody:x:65534:65534:nobody:/nonexistent:/usr/sbin/nologin
systemd-timesync:x:100:102:systemd Time Synchronization,,,:/run/systemd:/bin/false
systemd-network:x:101:103:systemd Network Management,,,:/run/systemd/netif:/bin/false
systemd-resolve:x:102:104:systemd Resolver,,,:/run/systemd/resolve:/bin/false
systemd-bus-proxy:x:103:105:systemd Bus Proxy,,,:/run/systemd:/bin/false
syslog:x:104:108::/home/syslog:/bin/false
messagebus:x:105:109::/var/run/dbus:/bin/false
_apt:x:106:65534::/nonexistent:/bin/false
uuidd:x:107:113::/run/uuidd:/bin/false
rtkit:x:108:114:RealtimeKit,,,:/proc:/bin/false
avahi-autoipd:x:109:115:Avahi autoip daemon,,,:/var/lib/avahi-autoipd:/bin/false
usbmux:x:110:46:usbmux daemon,,,:/var/lib/usbmux:/bin/false
dnsmasq:x:111:65534:dnsmasq,,,:/var/lib/misc:/bin/false
whoopsie:x:112:119::/nonexistent:/bin/false
kernoops:x:113:65534:Kernel Oops Tracking Daemon,,,:/:/bin/false
speech-dispatcher:x:114:29:Speech Dispatcher,,,:/var/run/speech-dispatcher:/bin/false
avahi:x:115:120:Avahi mDNS daemon,,,:/var/run/avahi-daemon:/bin/false
saned:x:116:122::/var/lib/saned:/bin/false
pulse:x:117:123:PulseAudio daemon,,,:/var/run/pulse:/bin/false
colord:x:118:125:colord colour management daemon,,,:/var/lib/colord:/bin/false
hplip:x:119:7:HPLIP system user,,,:/var/run/hplip:/bin/false
geoclue:x:120:126::/var/lib/geoclue:/bin/false
gdm:x:121:127:Gnome Display Manager:/var/lib/gdm3:/bin/false
eser:x:1000:1000:eser,,,:/home/eser:/bin/bash
hakan:x:1001:1001::/home/hakan:

En alt satırda hakan isminde bir kullanıcı oluştuğunu görebiliyoruz.  Kullanıcı parolaları ise /etc/shadow dosyasında şifreli olarak tutulur. İsterseniz bu dosyayı da okuyalım. Bu dosya root yetkisi istediğinden, sudo cat /etc/shadow komutu vermemiz gerekiyor.

:~$ sudo cat /etc/shadow
root:!:17554:0:99999:7:::
daemon:*:17536:0:99999:7:::
bin:*:17536:0:99999:7:::
sys:*:17536:0:99999:7:::
sync:*:17536:0:99999:7:::
games:*:17536:0:99999:7:::
man:*:17536:0:99999:7:::
lp:*:17536:0:99999:7:::
mail:*:17536:0:99999:7:::
news:*:17536:0:99999:7:::
uucp:*:17536:0:99999:7:::
proxy:*:17536:0:99999:7:::
www-data:*:17536:0:99999:7:::
backup:*:17536:0:99999:7:::
list:*:17536:0:99999:7:::
irc:*:17536:0:99999:7:::
gnats:*:17536:0:99999:7:::
nobody:*:17536:0:99999:7:::
systemd-timesync:*:17536:0:99999:7:::
systemd-network:*:17536:0:99999:7:::
systemd-resolve:*:17536:0:99999:7:::
systemd-bus-proxy:*:17536:0:99999:7:::
syslog:*:17536:0:99999:7:::
messagebus:*:17536:0:99999:7:::
_apt:*:17536:0:99999:7:::
uuidd:*:17536:0:99999:7:::
rtkit:*:17536:0:99999:7:::
avahi-autoipd:*:17536:0:99999:7:::
usbmux:*:17536:0:99999:7:::
dnsmasq:*:17536:0:99999:7:::
whoopsie:*:17536:0:99999:7:::
kernoops:*:17536:0:99999:7:::
speech-dispatcher:!:17536:0:99999:7:::
avahi:*:17536:0:99999:7:::
saned:*:17536:0:99999:7:::
pulse:*:17536:0:99999:7:::
colord:*:17536:0:99999:7:::
hplip:*:17536:0:99999:7:::
geoclue:*:17536:0:99999:7:::
gdm:*:17536:0:99999:7:::
eser:$6$0gDJh.I2$cBerpp0Aim7S1tKSLWkOeMbNsK.bJO.ws0HR7uYFDe/Q/cNxxLde17I./RstNpOlrq.31eyHDROHhm.NFgt9..:17554:0:99999:7:::
hakan:$6$ZP/uYfzL$zUXfGJgoIslgklQqJSpipHjVZV4KUPYywe/60oCZpVMMZSxR0wr0.6PIovYMjdvVnwZteeAtpUCOubZKVBiYn.:17638:0:99999:7:::

En alt satırda eser ve hakan kullanıcılarının parolalarını şifreli halde görebiliyoruz. Burada dikkat çeken bir başka nokta, sistem tarafından otomatik olarak oluşturulan kullanıcıların parolaları yoktur.

useradd komutu hakkında detaylı bilgi için man useradd komutunu kullanabilirsiniz.

Kullanıcı Silme:

Kullanıcı silme işlemi de eklemek kadar kolaydır.  Bunun için gerekli komut userdel . userdel komutu parametre olarak silinecek kullanıcı adını alır. userdel hakan komutu ile hakan kullanıcısı silinir fakat kullanıcının dosyaları sistem üzerinde kalır. userdel -r hakan komutu ile home directory gibi kullanıcının  bütün dosyaları profilleri ve bilgileri silinir.

:~$ sudo userdel -r hakan
userdel: hakan mail spool (/var/mail/hakan) not found
userdel: hakan home directory (/home/hakan) not found

Görüldüğü gibi hakan kullanıcısı silindi. Aşağıda verilen iki hata mesajı, biz hakan kullanıcısı ile oturum açmadığımızdan dolayı home directory ve mail spool dosyaları oluşmadığı için meydana geldi. Çünkü Linux bu dosyaları da silmeye çalıştı. Ancak oluşmadığı için bıunları bulamadım şeklinde hata verdi.

Siz isterseniz cat /etc/passwd komutu ile kullanıcılara tekrar bakın hakan kullanıcısı silinmiş mi gerçekten.

Bu makalemizde sizlere Linux dağıtımlarında yeni kullanıcı ekleme ve silme işlemlerini anlatmaya çalıştım. Umarım faydalı olmuştur. Başka bir makalede görüşmek dileğiyle. Esen kalın.

 

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir